بازآفرینی یک نماد: طرح جاه‌طلبانه برای احیای میراث Eaton’s در قلب تورنتو

«تمام شب، تا زمانی که باران آمد، گروه‌های کوچک کنجکاو اطراف ورودی‌های محافظت‌شده ایستاده بودند، چشم‌هایشان به شکاف‌های پرده‌ها دوخته شده بود، و از میان پرده‌های پوشیده از رمز و راز به داخل سرک می‌کشیدند»، نویسنده‌ای ناشناس در روزنامه The Globe در ۲۹ اکتبر ۱۹۳۰ نوشت. «شب گذشته، شب جابه‌جایی در فروشگاه Eaton’s بود – پایانی بر چیزهای قدیمی و آغازی برای چیزهای نو – برای فروشگاه بزرگ و شهری بزرگ که به آن خدمت می‌کند.»

روز بعد، زمانی که John David Eaton، نوه‌ی Timothy Eaton، درهای بزرگ برنزی فروشگاه Eaton’s College Street را گشود تا مادرش، Lady (Flora) Eaton، به نمایندگی از شهر نخستین کسی باشد که وارد ساختمان می‌شود، هزاران تورنتویی پشت سر آنها به داخل هجوم آوردند – در واقع ۱۰ هزار نفر در همان روز برای دیدن این سر و صدا وارد شدند.

بدون اغراق، افتتاح فروشگاه ۶۰۰ هزار فوت مربعی، نقطه عطفی در تاریخ خرده‌فروشی کانادا بود. از آن پس، فروشگاه‌های زنجیره‌ای دیگر صرفاً محلی برای خرید کالاهای مصرفی نبودند؛ آنها به مکان‌هایی فرهنگی تبدیل شدند، جایی که آثار هنری به نمایش گذاشته می‌شد یا کنسرت‌ها برگزار می‌گردید، در سالن‌ها و فضاهایی طراحی‌شده توسط معماران و هنرمندان حرفه‌ای، با هدف آن‌که شهروندان عادی تورنتو به زیبایی‌شناسانی واقعی بدل شوند.

Scott Weir از شرکت معماری ERA درباره‌ی Lady Eaton، که در سال ۱۹۲۲ و پس از مرگ همسرش John Craig Eaton بر اثر آنفلوانزا بیوه شد، می‌گوید: «او دیدگاه روشنی داشت درباره آنچه می‌توان انجام داد. او تجربه‌ای جهانی داشت؛ در پاریس و نیویورک خرید کرده بود، می‌دانست در دنیا چه روندهای نوینی در حال وقوع است و گفت: “می‌توانیم این را به تورنتو بیاوریم و واقعاً شهر را دگرگون کنیم”… اما در عین حال با نمایش موادی بومی کانادایی، نوآوری و دیگر عناصر خاص.»

این سخن درست است. ساختمان Art Deco با نمایی از سنگ آهک روشن Tyndall از ایالت مانیتوبا ساخته شد و حاصل کار دو شرکت برجسته کانادایی بود: شرکت Ross and Macdonald از مونترال (طراحان Maple Leaf Gardens همراه با Jack Ryrie و Mackenzie Waters) و شرکت Sproatt and Rolph از تورنتو (طراح Hart House در دانشگاه تورنتو). این دو شرکت همچنین با همکاری یکدیگر Royal York Hotel را طراحی کرده بودند.

برای افزودن حال‌وهوای اروپایی، Lady Eaton از معمار و طراح فرانسوی Jacques Carlu (به همراه René Cera، طراح داخلی متولد فرانسه در شرکت Eaton’s) برای طراحی طبقه‌ی هفتم مشهور استفاده کرد؛ جایی که شامل Eaton Auditorium، Foyer و Round Room بود (که امروزه با نام The Carlu شناخته می‌شود).

اما همان‌طور که اکثر تورنتویی‌ها می‌دانند، تنها بخش کوچکی از چشم‌انداز Lady Eaton تحقق یافت. به‌جای یک مجموعه‌ی ۵ میلیون فوت مربعی – که قرار بود شامل یک برج اداری ۳۸ طبقه‌ای به شکل «کیک عروسی پلکانی» باشد – تنها فاز نخست، یعنی فروشگاه ۶۰۰ هزار فوت مربعی (به همراه مجموعه‌ی فرهنگی طبقه هفتم) قبل از آنکه رکود بزرگ پروژه را متوقف کند، ساخته شد.

با این حال، چه آن زمان و چه امروز، آنچه به شهر هدیه شد همچنان عظمت و ارزش معماری قابل‌توجهی دارد.

David Pontarini، یکی از بنیان‌گذاران شرکت Hariri Pontarini Architects، که مأموریت تکمیل طرح Lady Eaton را پس از حدود یک قرن برای مالک کنونی یعنی GWL Realty Advisors (GWLRA) بر عهده دارد، می‌گوید: «ما بر شانه‌های غول‌ها ایستاده‌ایم.» اما به جای «کوه‌شهری» به سبک نیویورک که وعده داده شده بود (یک مدل اصلی آن در لابی ساختمان 21 College St. قرار دارد)، Pontarini می‌گوید الهام او از Rockefeller Center گرفته شده است که در همان زمان طراحی شد (بر اساس افسانه‌های شهری، سالن Rainbow Room در Rockefeller Center از طبقه هفتم Eaton’s الهام گرفته است).

او می‌افزاید: «برج‌هایی کوچک‌تر و باریک‌تر بسازید، که برازنده‌تر هستند. این همان DNA است که ما به آن بازمی‌گردیم.»

در واقع، اگر طبق برنامه ساخته شود، سه برج بین ۶۵ طبقه (۲۲۸.۱ متر) تا ۹۶ طبقه (۳۳۳.۳ متر) قد خواهند کشید – برای مقایسه، ساختمان 30 Rock دارای ۷۰ طبقه (۲۶۶ متر) است. Pontarini ادامه می‌دهد: «و ما به پایه بنا احترام می‌گذاریم.»

در واقع، تیم طراحی – که شامل استودیوی معماری منظر Public Work نیز می‌شود – فراتر از احترام به پایه بنا حرکت کرده است. در جایی که ساختمان موجود از هفت طبقه به دو طبقه در بخش جنوبی خیابان Yonge کاهش می‌یابد (و در پشت آن مجتمع مسکونی ساده‌ی College Park Apartments ساخته‌ی معمار Edward I. Richmond در سال‌های ۱۹۷۸-۱۹۷۹ نمایان می‌شود)، حالا قرار است سکوی اصلی Lady Eaton به‌طور کامل تکمیل شود.

در حالی که همراه با Daniel Fama از GWLRA، آقای Weir، آقای Pontarini و Marc Ryan (هم‌بنیان‌گذار Public Work) قدم می‌زنیم، Weir به ورودی باشکوه در شماره ۴۴۴ خیابان Yonge اشاره می‌کند؛ جایی که باید پشت آن برج ۳۸ طبقه ساخته می‌شد. فراتر از آن، «پایه‌ی ستون‌هایی» که به هیچ جا ختم نشده‌اند، خودنمایی می‌کند. ما در امتداد نمای جنوبی قدم می‌زنیم و می‌بینیم که ساختمان Richmond مثل زخمی ناخوشایند بالا آمده است؛ نمای جنوب‌غربی حتی بدتر است: ترکیبی درهم و ناهماهنگ از دوره‌های معماری مختلف، با دیوارهای کور رو به پارکی نه‌چندان الهام‌بخش. اما همه اینها قرار است اصلاح شوند.

Pontarini می‌گوید: «همه‌چیز نو خواهد شد، بازتر، شفاف‌تر، با ارتباط بصری بیشتر میان داخل و خارج… اینجا بیان کاملاً متفاوتی خواهد داشت.»

Ryan اضافه می‌کند: «قراره یک دوخت‌ودوز کامل اینجا انجام بشه، طوری که این ساختمان رابطه‌ای زنده‌ترین با پارک اطراف پیدا کنه… و [شرکت Hariri Pontarini] یک آتریوم شیشه‌ای شگفت‌انگیز و فضای باغ زمستانی طراحی کرده، طوری که انگار رابطه‌ی پارک و گلخانه را تداعی می‌کنه.»

البته همه‌ی اینها فعلاً فقط در رندرهای جذاب وجود دارد. بنابراین ادامه‌ی قدم‌زنی ما صرف لذت بردن از جزئیات دلپذیر Art Deco درون ساختمان شد: سنگ‌های مرمر موج‌دار و انحنادار، فلزکاری‌های خیره‌کننده، نشانگرهای نوری آسانسورها، تایپوگرافی خاص، شبکه‌های فلزی که رمزی از تناسبات ساختمان را در خود جای داده‌اند، و البته تمام جزئیات خیره‌کننده‌ی The Carlu.

گرچه امکان ندارد بخش‌های جدید (که در واقع چیزی فراتر از «بخش‌ها» هستند) تا صدمین سالگرد بنا در پنج سال آینده آماده شوند، اما آینده‌ی تقاطع خیابان‌های College و Yonge بسیار روشن به نظر می‌رسد.

Fama در پایان می‌گوید: «این مکان قرار بود یک سایت شاخص و نمادین برای شهر و کشور باشد. آنچه ما امروز ارائه می‌دهیم، نسخه‌ای است از آنچه تصور می‌کنیم این بنا می‌خواهد در صد سال آینده باشد.»