آیا کانادا میتواند در تولید پنلهای خورشیدی خودکفا شود؟
وقتی که یک مجتمع آپارتمانی نیمقرنساخته در محلهای در شمالغربی تورنتو نیاز به بازسازی بالکنهایش داشت، مالکان آن تصمیم گرفتند از این فرصت برای کاهش مصرف برق ساختمان استفاده کنند. به جای محافظهای معمولی بالکن، آنها پنلهای خورشیدی نصب کردند.
استیون جاب (Stephen Job)، معاون شرکت Tenblock، توسعهدهندهای با رویکردهای زیستمحیطی که در پروژههای ساختوساز و نوسازی با نگاه به مصرف بهینه انرژی فعالیت دارد و برای این بازسازی توسط مالک ساختمان قرارداد بسته بود، گفت:
«این کار باعث کاهش هزینه قبض برق و همچنین مصرف برق ساختمان میشود.»
او میگوید استفاده از انرژی خورشیدی برای محیطزیست بهتر است، چراکه میزان انتشار گازهای گلخانهای را کاهش میدهد، اما از نظر اقتصادی هم بهصرفه است، «چون در بلندمدت، باعث صرفهجویی در هزینههای ساختمان میشود.»
حدود ۸۰ درصد از پنلهای خورشیدی جهان در چین تولید میشوند که بهوضوح در صدر فناوری انرژیهای تجدیدپذیر قرار دارد. اکثر پنلهای خورشیدی مصرفی در کانادا از ویتنام وارد میشوند که یکی دیگر از تولیدکنندگان عمده است و پس از آن مالزی و چین قرار دارند.
اما شرکت Tenblock نیازی به جستجو در خارج از کشور برای تأمین پنلها نداشت — آنها فناوری مورد نیاز خود را در فاصله فقط ۱۵ دقیقهای یافتند.
شرکت Mitrex تجهیزات خورشیدی خود را در منطقه ایتوبیکو (Etobicoke) در نزدیکی تورنتو تولید میکند. این شرکت در زمینه فناوری فتوولتائیک یکپارچه در ساختمان (BIPV) تخصص دارد، یعنی پنلهایی که علاوه بر تولید برق، به عنوان بخشی از نمای ساختمان نیز عمل میکنند. پنلهای خورشیدی آنها میتوانند به عنوان پوشش خارجی، دیوار، سقف، پنجره — و حتی محافظ بالکن — مورد استفاده قرار گیرند.
Mitrex یکی از معدود شرکتهایی است که هنوز بخشی از تجهیزات خورشیدی خود را در کانادا تولید میکند، آن هم در شرایطی که بازار انرژی خورشیدی به شدت در حال رشد است. بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴، ظرفیت انرژی خورشیدی در کانادا تقریباً دو برابر شده است.
اما ساختن یک پایگاه تولید تجهیزات خورشیدی، کار آسانی نیست. دانیال هادیزاده (Danial Hadizadeh)، مدیرعامل Mitrex، میگوید:
«نمیتوانید انتظار داشته باشید پرتقالها خودشان از درخت بیفتند. باید زمین را آماده کنید، دانه را بکارید و منتظر بمانید تا درخت رشد کند.»
او اضافه میکند:«اگر بخواهیم آیندهای خورشیدی — یا بهطور کلی آیندهای تجدیدپذیر — برای کانادا بسازیم، به پنج تا ده سال زمان نیاز داریم.»
واردات پنلها از خارج کشور
استیون جاب میگوید استفاده از پنلهایی که در نزدیکی محل پروژه تولید شدهاند، بسیار مفید بوده، چرا که افراد درگیر در نوسازی ساختمان میتوانستند از کارخانه Mitrex بازدید کنند، با مهندسان ملاقات کرده و نحوه کار را دقیقاً درک کنند. همچنین تولید و تحویل پنلها سریعتر انجام شد و انتشار کربن ناشی از حملونقل دریایی بینالمللی نیز حذف شد.
او گفت:
«این طوری نیست که سفارش شما وارد صف طولانی در کارخانهای در آنسوی دنیا شود.»
اما سایر شرکتهای فعال در حوزه خورشیدی در کانادا چنین امکانی ندارند؛ آنها نمیتوانند تولیدکنندگان محلیای پیدا کنند که در مقیاس و قیمت مورد نیازشان پنل تولید کنند، و ناچارند پنلها و سایر قطعات را از خارج وارد کنند.
کاترین ژو (Katherine Zhou)، یکی از بنیانگذاران شرکت PV Technical Services در شهر برنت (Brant)، انتاریو است. این شرکت موفق به توسعه سقفپوشهایی شده که انرژی خورشیدی تولید میکنند.
او میگوید که گرچه رقابت با تولید انبوه پنلها در کشورهای دیگر برای کانادا دشوار است، اما هنوز بازار بزرگی برای طراحی فناوری و پیادهسازی سیستمهای پنل خورشیدی وجود دارد.
او توضیح داد:«ما مرکز تولید نیستیم، اما مرکز تحقیق و توسعه (R&D)، طراحی و خدمات هستیم.»
شرکت او پنلها را از خارج وارد میکند اما فرآیند مونتاژ را در داخل کانادا انجام میدهد و از فناوری ثبت اختراعی خود برای نصب و نگهداری این سیستمهای سقفی استفاده میکند.
دیدگاه ژو با آمار صنعت خورشیدی در کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ایالات متحده نیز همخوانی دارد؛ طبق این دادهها، تنها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد مشاغل در حوزه خورشید، مربوط به تولید پنلهاست؛ اکثریت مشاغل در حوزه نصب و نگهداری آنهاست. اما توسعه یک بخش تولیدی بزرگتر در این کشورها میتواند ترکیب مشاغل را نیز تغییر دهد.
دَن بالابان (Dan Balaban)، مدیرعامل شرکت Greengate Power که بزرگترین نیروگاه خورشیدی کانادا در آلبرتا را اداره میکند، میگوید هزینه تولید پنلهای خورشیدی در آسیا پایینتر است و به همین دلیل عمده پنلها از چین و جنوبشرق آسیا وارد میشوند.
پروژه خورشیدی تراورز (Travers Solar Project) که در جنوب شرقی کلگری قرار دارد، متشکل از حدود ۱.۳ میلیون پنل خورشیدی است و ساخت آن ۷۰۰ میلیون دلار هزینه داشته است. این پروژه از جمله پروژههای عظیمی است که میتواند تقاضای پنلهای خورشیدی را به شدت افزایش دهد، اما بالابان میگوید سیاستهای دولتیای را نمیبیند که بر تحقق ظرفیت واقعی انرژی خورشیدی کشور متمرکز باشند.
او گفت:
«آیا میتوانیم تولید را به داخل کانادا بیاوریم؟ قطعاً. اما برای این کار نیاز داریم که تقاضای داخلی برای انرژی خورشیدی — یا حتی در ایالات متحده — بهطور چشمگیری افزایش یابد.»
تولید داخلی
هادیزاده، مدیرعامل Mitrex، نیز تأکید میکند که تقاضا برای انرژی خورشیدی حیاتی است، در حالی که بازار کانادا نسبتاً کوچک است. اما شرکت او توانسته با تمرکز بر ساختمانهای بزرگ مانند دانشگاهها، آپارتمانها و استادیومها کسبوکار خود را توسعه دهد، چرا که مالکان این ساختمانها معمولاً دیدگاه بلندمدتی دارند.
او گفت:«اگر کسی ۱۰۰ میلیون دلار صرف ساخت یک ساختمان دانشگاهی کند، معمولاً ۵۰۰ میلیون دلار برای نگهداری آن در ۳۰ سال آینده هزینه خواهد کرد. اینجاست که ما میدرخشیم — با پنلهایی که برق تولید میکنند و هزینه انرژی ساختمان را در درازمدت کاهش میدهند.»
اما به گفتهی هادیزاده، اگرچه مشوقهایی برای استفاده از انرژی خورشیدی وجود دارد، مشوقی برای خرید پنلهای ساخت کانادا وجود ندارد.
او افزود:«هر کسی میتواند برود و از چین پنل وارد کند. هیچ تعرفهای برای محافظت از محصولات داخلی وجود ندارد. تصور کنید اگر همین سیاست را درباره خودروها اتخاذ میکردند — یعنی مرزها را به روی خودروهای چینی باز میکردند تا به کانادا و آمریکا وارد شوند — چه مدت طول میکشید تا شرکتهایی مثل فورد (Ford) و جنرال موتورز (GM) تعطیل شوند؟»
هادیزاده معتقد است که اگر کانادا بخواهد پایگاه تولید پنلهای خورشیدی بسازد، باید در سالهای ابتدایی، از شرکتهای خورشیدی کانادایی حمایت کند — با ارائه مشوقهایی هدفمند برای محصولات آنها. او همچنین صاحب یک شرکت تولید نمای ساختمان است و توانسته سرمایهی آن را وارد Mitrex کند. این موضوع به او اجازه داده حتی در سالهای سخت، فعالیت خود را ادامه دهد. اما بسیاری از شرکتهای نوپا چنین پشتوانه مالیای ندارند.
در اینجاست که سیاستهای دولتی میتوانند نقش مؤثری ایفا کنند. او میگوید حتی مشوقی به اندازه چند سنت برای هر پنل میتواند به شرکتها کمک کند تا از سالهای ابتدایی عبور کنند و به جای دستوپنجه نرم کردن برای بقا، تمرکز خود را بر رشد بگذارند.
او نتیجهگیری میکند:«این شرکتها خودشان صدها هزار شغل ایجاد خواهند کرد — بدون نیاز به کمکی.»
