پروژه Quayside دوباره جان می‌گیرد؛ طرحی ۱۶۵۰ واحدی با درس‌هایی برای آینده مسکن کانادا

امواج دوباره به ساحل Quayside بازمی‌گردند. این زمین ۱۲ جریبی در منطقه بندری تورنتو (Toronto’s Port Lands) از سال آینده وارد مرحله ساخت در بخش غربی خود می‌شود؛ توسعه‌ای که قرار است ۱۱۰۰ واحد اجاره‌ای بازار آزاد و ۵۵۰ واحد مسکن مقرون‌به‌صرفه ایجاد کند.

شورای شهر تورنتو در هفته گذشته طرح مشترک Waterfront Toronto و دو شرکت توسعه‌دهنده Dream Unlimited و Great Gulf را تصویب کرد. این پروژه حجم عظیمی از واحدهای مسکونی و طراحی شهری چشمگیری را به همراه دارد. همچنین، نمونه‌ای از هزینه‌های واقعی اجرای یک طرح ملی عظیم مسکن است؛ همان وعده‌ای که دولت فدرال داده است.

جو کرسی (Joe Cressy)، رئیس دفتر Waterfront Toronto، در مصاحبه‌ای اخیر گفت:
«ما در Quayside یک چرخش بزرگ در سیاست مسکن ایجاد کرده‌ایم. به نظر ما این تغییر، کیفیت مسکن را بهبود داده و تنها با سرمایه‌گذاری عظیم دولتی ممکن شده است.»

Quayside مدتی طولانی مکانی بوده که رؤیاها در آن می‌مُردند. در سال ۲۰۱۷ این زمین به شرکت Sidewalk Toronto، زیرمجموعه گوگل، واگذار شد. اما پس از شکست آن پروژه، تیم فعلی در سال ۲۰۲۲ با مأموریت ایجاد یک «محله شاخص» وارد میدان شد. طراحان این طرح شامل معمار برجسته غنایی-بریتانیایی دیوید آدجای (David Adjaye)، معمار کانادایی-بریتانیایی آلیسون بروکس (Alison Brooks)، و شرکت‌های دانمارکی Henning Larsen و SLA بودند.

این طرح شامل ساختمانی بزرگ از چوب فشرده، یک «جنگل اجتماعی» و تزئینات معمارانه متنوع بود. سهم آدجای در این پروژه، ساختمانی ۱۲ طبقه از چوب فشرده به نام Timber House بود. اما پس از مطرح شدن اتهامات آزار جنسی علیه او از سوی کارکنانش، آدجای از پروژه کنار رفت.

و مانند بسیاری از پروژه‌های تورنتو، دیدگاه معمارانه اولیه در طول مسیر کم‌رنگ‌تر شد – اما روح طرح همچنان باقی است.

در بخش غربی طرح، Quayside شامل هفت ساختمان – عمدتاً مسکونی – خواهد بود که پیرامون یک «جنگل اجتماعی» شکل گرفته‌اند: حیاطی وسیع و سبز به وسعت دو جریب که کاملاً بدون خودرو است. این دقیقاً همان چیزی است که تورنتو به آن نیاز دارد.

ساکنان در برج‌های مرتفعی در امتداد خیابان Lake Shore Boulevard و در جنوب، در سه ساختمان میان‌مرتبه مخصوص مسکن مقرون‌به‌صرفه زندگی خواهند کرد.

در بخش شرقی طرح، دو برج نخست با ارتفاع ۵۰ و ۵۷ طبقه به طراحی آلیسون بروکس (Alison Brooks) – معمار متولد انتاریو و مقیم لندن – ساخته خواهند شد. این‌ها شامل واحدهای کاندو هستند و هنوز وارد مرحله ساخت نشده‌اند. در کنار آن، برجی ۶۶ طبقه از شرکت دانمارکی Henning Larsen ترکیبی از واحدهای اجاره‌ای بازار آزاد و مقرون‌به‌صرفه را در خود جای می‌دهد. در گوشه شمال‌شرقی نیز، برجی ۵۳ طبقه توسط شرکت لندن‌نشین Allies & Morrison طراحی خواهد شد.

هرچند برخی از جزئیات طراحی و جلوه‌های معمارانه حذف شده‌اند، اما هر ساختمان با نمایی از بتن و آجر به جای دیوارهای شیشه‌ای – که چهره بسیاری از ساختمان‌های تورنتو را خراب کرده – با خیابان و حیاط ارتباط برقرار می‌کند. با افزودن فضاهای عمومی، فروشگاه‌ها و عنصر خاص جنگل اجتماعی، این پروژه نمونه‌ای تحسین‌برانگیز از شهرسازی متراکم و انسان‌محور خواهد بود.

با این حال، سه ساختمان اجاره‌ای مقرون‌به‌صرفه که جایگزین برج بلند Timber Tower در بخش جنوبی سایت شده‌اند، با مشکل طراحی مواجه‌اند. این ساختمان‌ها با ظاهری نامتناسب از سوی شرکت Teeple Architects طراحی شده‌اند.

واحدها – که عمدتاً دوخوابه یا بزرگ‌تر هستند – از نظر نقشه داخلی خوب طراحی شده‌اند، اما تیم Teeple نتوانسته با مقیاس غیرمعمول ساختمان‌های ۱۲ طبقه‌ای خود به‌خوبی کنار بیاید. آن‌ها تلاش کرده‌اند با تقسیم‌بندی بصری حجم ساختمان‌ها، بزرگی آن‌ها را کاهش دهند. نتیجه، انباشتی از مکعب‌های شش‌طبقه‌ای است که شبیه بلوک‌های اسباب‌بازی غول‌پیکری در امتداد Queens Quay دیده می‌شوند.

این بخش نیاز جدی به بازنگری دارد. گاهی ساختمان‌ها باید بزرگ باشند – باید با این بزرگی کنار آمد و تمرکز را بر عملکرد خوب طبقه همکف گذاشت.

در هر صورت، بخش عمده این پروژه – شامل پنج برج، به‌جز دو برج کاندو – اکنون در مسیر اجرا قرار گرفته است. کلنگ‌زنی در سال ۲۰۲۶ انجام خواهد شد و نخستین ساکنان جدید در سال ۲۰۳۱ مستقر خواهند شد.

تمام این دستاوردهای مسکونی با هزینه‌ای قابل‌توجه همراه است: حدود ۱۹۰ میلیون دلار بودجه از تمام سطوح دولتی، به‌علاوه میلیون‌ها دلار برای ایجاد زیرساخت‌ها در محل و تأمین مالی کم‌بهره از طریق CMHC. در مجموع، این یعنی بیش از ۲۰۰ هزار دلار برای هر واحد مسکونی.

سؤال اینجاست که نخست‌وزیر مارک کارنی (Mark Carney) و آژانس تازه‌تأسیس Build Canada Homes از این پروژه چه خواهند آموخت؟
به گفته جو کرسی (Joe Cressy)، Waterfront Toronto (که بخشی از سهام آن متعلق به دولت فدرال است) در حال بررسی پروژه‌های بالقوه دیگری در اراضی ساحلی است. این تصمیم، اقدامی مثبت به شمار می‌رود؛ چرا که مکان‌های معدودی برای ساخت‌وساز مناسب‌تر از این مناطق وجود دارد.

با این حال، با هزینه‌ای معادل ۲۰۰ هزار دلار برای هر خانه، بودجه فدرال چندان پیش نخواهد رفت. سرمایه اولیه ۱۳ میلیارد دلاری این آژانس تنها برای ساخت حدود ۶۵ هزار خانه کافی است – که در برابر نیاز عظیم کانادا به مسکن، قطره‌ای در دریاست.

اگر Quayside نخستین گام در یک انقلاب مسکن باشد، رؤیاها و چک‌ها باید بسیار بزرگ‌تر شوند.